Persbericht

HeHe : Anthroposphere

Het duo HeHe (Helen Evans, 1972 en Heiko Hansen, 1970) behoort tot een nieuwe generatie kunstenaars die een brug slaat tussen de wereld van de technologische en digitale kunst (die al te veel een wereldje op zich is en enkel voor ingewijden toegankelijk) en die van de hedendaagse kunst (die afkerig is van nieuwe expressiemiddelen gebaseerd op een kritische gebruik van nieuwe informatie- en communicatietechnologieën). Elk van deze werelden heeft een geheel eigen communicatienetwerk opgebouwd en de contactpunten tussen beide zijn zeldzaam. HeHe kreeg in 2008 de Golden Nica op Ars Electronica (Linz) – voor de digitale kunst is dat het equivalent van de Gouden Leeuw van de Biënnale van Venetië – en exposeert geregeld op plaatsen die aandacht hebben voor technologische kunst. Het doet over de hele wereld (New York, Parijs, Helsinki, Liverpool…) tal van ingrepen in de openbare ruimte. Aeroplastics brengt hun eerste solotentoonstelling in België en biedt de twee kunstenaars zo de kans om hun werk in al zijn complexiteit te laten zien en de hedendaagse verankering van de thema’s die ze bestuderen aan te tonen.

Deze betreffen vooral de conflictueuze relaties tussen een mensheid die obsessief op zoek gaat naar nieuwe energiebronnen (en nieuwe middelen om deze te verspillen), en een almaar kwetsbaar wordend leefmilieu. Op de eerste verdieping illustreren twee installaties recente catastrofes die het gevolg zijn van de exploitatie van petroleum en kernenergie, de belangrijkste energiebronnen van het industriële tijdperk. Is There a Horizon in the Deepwater (2011) ensceneert de explosie van het booreiland Deepwater Horizon in 2010, en Fleur de Lys (2009), een kerncentrale ondergedompeld in een aquarium, evoceert de gevaren van kernenergie. We denken daarbij meteen aan de ramp van Fukushima in 2011, maar het betreft hier een waarschuwing vooraf, want het werk werd oorspronkelijk ontworpen als onderdeel van een reeks gewijd aan (pollutie)wolken gegenereerd door menselijke activiteit. De titel Fleur de Lys verwijst naar de gestileerde vorm van de rookpluim die de koeltoren uitstoot, maar symboliseert ook Frankrijk, een land waar 80% van de energie door kerncentrales wordt opgewekt.

Deze studie van ‘man-made clouds’ mondde uit in Nuage Vert (2009), een spectaculaire performance in de publieke ruimte. Hiervoor werd de uitstoot van een thermische centrale in Helsinki met een laserstraal zichtbaar gemaakt. De sociologische en politieke implicaties van dit project zijn groot. Zo verbood de prefectuur van het departement Seine-Saint-Denis dat de performance met de Nuage Vert zou worden uitgevoerd op de verbrandingsoven van Saint-Ouen, met als argument dat dit zou bijdragen ‘om in het collectief bewustzijn een negatief beeld te verspreiden van de verbrandingsoven’… Want pollutie is zelden zichtbaar met het blote oog: met een reeks die werd begonnen in het Centre Pompidou (Air de Paris), wil HeHe met foto’s van stedelijke panorama’s de (slechte) kwaliteit van de lucht die wij inademen zichtbaar maken. Air de Bruxelles werd speciaal voor deze tentoonstelling geproduceerd. Naast het vaste beeld bestaat dit werk ook uit een internetsite die constant wordt aangepast en waarop in real time de atmosferische gegevens die op verschillende plaatsen worden gecapteerd, worden opgeslagen – of hoe de landschapskunst en die van de digitale netwerken elkaar vinden.

Natuurlijk is iedereen mee verantwoordelijkheid voor deze feitelijke toestand. En hoewel het duo HeHe geen oordeel uitspreekt over wie dan ook, en de (vaak humoristische) enscenering verkiest boven gemoraliseer, neemt het de aberratie van het hedendaagse autogebruik in de stad (vooral van de 4 x 4) op de korrel (ze zijn trouwens bijzonder actief betrokken bij projecten die alternatieve vormen van openbaar vervoer in ere willen herstellen op de voormalige spoorwegring van Parijs). De overgedimensioneerde Porsche Cayenne met zijn uitstoot van 189 g de CO2, is daarvan een perfect voorbeeld. Ze lieten een miniversie daarvan die een roze wolk uitstoot, rondrijden in New York (Toy Emissions, 2007) of tooiden hem met een pluim van dezelfde kleur (Porsche’s Plume, 2011). Ze richtten hun kritiek echter ook op de Land Rover Discovery (269 g voor de V6 ‘Supercharged’), vooral in een versie als ruimtetuig (Beckhams one way ticket to the moon edition, 2013)… Het zijn echter niet alleen auto’s die vervuilen, het gewone feit dat de mens bestaat, volstaat: Millon Parts (2008) zet het gehalte aan CO² dat ons lichaam uitstoot om in een lichtmodulatie. ‘De installatie nodigt uit (…) om de internationale aanbevelingen over de aanvaardbare CO² concentraties in een gesloten ruimte te overtreden door er zijn “laatste adem” in te komen uitblazen!’

De reeks van de ‘huisrampen’ buigt zich over de pollutie die wordt gegenereerd door objecten die we dagelijks gebruiken, en richt zich daarbij bewust op de meest eenvoudige daarvan (onnodig nog terug te komen op de kwestie van gsm’s of computers waarover regelmatig in de media wordt bericht): een stopcontact produceert plots rook die de ruimte vult (Prise en charge, 2011), en een aan het plafond opgehangen strijkijzer draait woedend rondjes in de lucht terwijl het zijn stoom uitstoot. Soms resulteert een collectieve bewustwording in het opstellen van wetten die sommige giftige substanties verbieden: voor diegenen die vergeten zijn hoe de geur van een kamer vol sigarettenrook ruikt, produceerden HeHe een verfijnd parfum op basis van organische tabak Tobacco Perfume (2010). En diegenen die tegen deze wetten zijn omdat ze indruisen tegen de persoonlijke vrijheid, worden uitgenodigd om een sigaretje te roken onder de Smoking Lamp (2005): hun actie zal niet onopgemerkt blijven…

Pierre-Yves Desaive